Chương trình nông nghiệp công nghệ cao là một trong 8 chương trình trọng tâm được Tỉnh ủy đề ra tại hội nghị giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng, đây là một chương trình mang tính chiến lược, được sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên của lãnh đạo các cấp ủy và chính quyền từ tỉnh đến từng địa phương. Chương trình nông nghiệp công nghệ cao cũng được đông đảo nhân dân đồng tình hưởng ứng, là một hoạt động quan trọng trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, xây dựng và phát triển nông thôn mới, tác động tích cực đối với việc xóa đói giảm nghèo, bộ mặt kinh tế nông thôn được phát triển, đời sống đại bộ phận dân cư được cải thiện. Chương trình còn góp phần quan trọng trong tăng trưởng ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn Lâm Đồng 4 năm qua luôn đứng đầu cả nước. Chương trình đã giúp thu hút nguồn vốn FDI khá lớn, giá trị nông sản xuất khẩu luôn chiếm 83 - 85% tổng giá trị xuất khẩu của tỉnh. Có thể nói, chương trình này đã có tác động lớn đến phát triển kinh tế và góp phần đáng kể vào ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội của Lâm Đồng.
Chương trình nông nghiệp công nghệ cao đã tạo điều kiện cho việc đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, phòng thí nghiệm; vườn ươm cây giống có quy mô lớn đáp ứng nhu cầu sản xuất giống chất lượng cao (tại Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm nông nghiệp, các mô hình điểm chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp). Thông qua chương trình nông nghiệp công nghệ cao, các doanh nghiệp và nông dân đã nâng cao nhận thức, mạnh dạn đầu tư công nghệ mới, áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới như:
- Ứng dụng công nghệ sinh học trong sản xuất cây giống. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 50 cơ sở nhân giống In vitro, hàng năm sản xuất từ 12 - 14 triệu cây giống sạch bệnh phục vụ sản xuất trong tỉnh và xuất khẩu;
- Ứng dụng công nghệ làm nhà màng, nhà lưới với quy mô ngày càng tăng cả về diện tích và chất lượng, tạo điều kiện cho cây trồng được canh tác trong môi trường thuận lợi, khắc phục điều kiện bất lợi của thời tiết;
- Ứng dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm; sử dụng các chế phẩm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sinh học an toàn góp phần nâng cao chất lượng nông sản; thường xuyên duy trì các câu lạc bộ IPM trên rau và chè...
Xuất phát từ đặc điểm nhiều tiểu vùng sinh thái, sản xuất nông nghiệp ở Lâm Đồng rất đa dạng với nhiều loại cây trồng, vật nuôi. Do đó, ngành rất quan tâm về định hướng, quản lý quy hoạch, cơ chế chính sách về nông nghiệp công nghệ cao, các vấn đề nghiên cứu và ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp. Đây là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng đến sự thành công hay thất bại trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Hội đồng khoa học kỹ thuật Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lâm Đồng được thành lập theo Quyết định số 50/QĐ-NN&PTNT ngày 01/3/2004 và luôn kiện toàn cho phù hợp với yêu cầu thực tế. Hội đồng có nhiệm vụ tư vấn triển khai công tác nghiên cứu khoa học và khuyến cáo ứng dụng khoa học kỹ thuật, thẩm định các chương trình dự án có tính mới thuộc lĩnh vực ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn.
Việc nghiên cứu và ứng dụng KHCN phục vụ chương trình nông nghiệp công nghệ cao trong thời gian qua đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Ngành đã tiếp nhận các kết quả đề tài cấp tỉnh thuộc lĩnh vực nông nghiệp do các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh thực hiện để vận dụng, khuyến cáo sản xuất, áp dụng trong chương trình nông nghiệp công nghệ cao. Ngành cũng đã nghiên cứu nhiều đề tài cấp tỉnh và cấp cơ sở về giống cây trồng, vật nuôi; kỹ thuật canh tác và quản lý dịch hại cây trồng, vật nuôi; quy trình sản xuất nông sản an toàn; áp dụng các tiến bộ KHCN trong sản xuất phục vụ chương trình nông nghiệp công nghệ cao. Bên cạnh đó, các phòng nông nghiệp, trung tâm nông nghiệp của địa phương cũng đã chủ động hợp tác với các viện, cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp tổ chức nhiều cuộc hội thảo chuyên đề về chăn nuôi, trồng trọt, xây dựng mô hình theo hướng công nghệ cao, giúp cho các thành phần kinh tế nắm bắt tiến bộ kỹ thuật mới và ứng dụng vào sản xuất có hiệu quả.
Việc nghiên cứu và ứng dụng KHCN phục vụ chương trình nông nghiệp công nghệ cao đã tập trung chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật về giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất và chất lượng. Lâm Đồng là một trong những địa phương có diện tích áp dụng giống cây trồng mới cao trong toàn quốc; cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi mới được phát triển mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt là các giống rau, hoa, chè chất lượng cao, các dòng cà phê cao sản, giống lúa, bắp có năng suất và chất lượng. Hiện nay, trong sản xuất có trên 100 giống rau, 60 giống hoa, 2 giống chè cao sản, 4 giống chè chất lượng cao, 6 dòng cà phê vối cao sản được trồng khai thác hàng hóa. Tỷ lệ giống mới trong các loại rau, hoa chiếm 80%, cây lương thực (lúa, bắp) chiếm trên 90%, các giống cây công nghiệp dài ngày như chè 47%, dâu tằm
30%, cà phê 12%. Tỷ lệ giống mới trong tổng đàn vật nuôi ngày càng tăng. Đàn bò vàng địa phương ngày càng được Sind hóa. Đàn heo được phát triển theo hướng nạc chiếm tỷ lệ 40% trên tổng đàn, tỷ lệ giống mới cao đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nông sản.
Trong những năm qua, sản xuất nông nghiệp của tỉnh ngày càng áp dụng sâu rộng các kết quả nghiên cứu, ứng dụng KHCN trong sản xuất, nhờ đó đã có tác động tích cực đến sản xuất hàng hóa, kết cấu KHCN trong sản phẩm nông nghiệp ngày càng lớn hơn, góp phần nâng cao giá trị bình quân 1 ha đất nông nghiệp (năm 2008 đạt 45 triệu đồng/năm). Tính đến thời điểm hiện nay, có khoảng 160.000 ha đạt doanh thu từ 50 triệu đồng trở lên, trong đó, trên 10.000 ha đạt doanh thu từ 100 triệu đến 2 tỷ đồng. Toàn tỉnh có gần 3.200 ha áp dụng kỹ thuật cao như nhà kính, nhà lưới, tưới nước tiết kiệm, màng phủ nông nghiệp... trong đó có trên 1.200 ha nhà kính, nhà lưới để sản xuất rau, hoa cao cấp. Trong lĩnh vực chăn nuôi, nhiều trang trại tập trung được mở rộng với quy trình chăn nuôi tiên tiến, kiểm soát dịch hại. Nhiều trang trại có quy mô trên 100 bò thịt cao sản; chăn nuôi heo từ 500 - 2.000 con, chăn nuôi gà trên 100.000 con, giá trị thu nhập từ 4 - 6,5 tỷ đồng/trang trại/năm.
Hoạt động bình tuyển cây đầu dòng cũng thường xuyên được quan tâm. Trong 3 năm qua, Hội đồng bình tuyển cây đầu dòng của ngành đã chọn được một số cây đầu dòng như sầu riêng, bơ, cà phê và cam không hạt...
Triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác xây dựng cơ sở dữ liệu, thông tin về tình hình sản xuất nông nghiệp, khoa học kỹ thuật cho nông dân, phân tích giá cả nông sản phục vụ cho các thành phần kinh tế, đặc biệt là bà con nông dân hoàn toàn miễn phí. Nhiều nông dân đã nắm bắt thông tin, tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật và vươn lên làm giàu chính đáng trên mảnh đất của mình.
Một trong những nội dung quan trọng của chương trình nông nghiệp công nghệ cao là tập trung đầu tư về thiết bị và nhân lực trong vấn đề kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm và thực hành nông nghiệp tốt (GAP). Ngành đã chủ động cử cán bộ tham gia nhiều lớp đào tạo do các tổ chức quốc tế huấn luyện về quản lý sản xuất an toàn vệ sinh thực phẩm, quản lý chứng nhận theo tiêu chuẩn GLOBALGAP và an toàn vệ sinh thực phẩm. Trong đó, 10 cán bộ đã được cấp chứng nhận của tổ chức thương mại về rau quả (Đức) và 1 cán bộ được cấp chứng nhận của FAO. Hiện nay, một số nông sản công nghệ cao của tỉnh đã được cấp giấy chứng nhận sản xuất nông nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn VietGap, canh tác hữu cơ, HACCP, GLOBALGAP, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản công nghệ cao. Tham gia các tổ chức quốc tế để ngành tiếp nhận các thiết bị, nâng cấp phòng thí nghiệm, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, huấn luyện nông dân và doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Lâm Đồng trong tiến trình hội nhập WTO.
Có thể nói, việc nghiên cứu và ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao trong thời gian qua đã có tác động tích cực đến sản xuất nông nghiệp hàng hóa. So với 4 năm trước đây khi chưa ứng dụng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, diện tích, năng suất, sản lượng các loại cây trồng đều tăng; giá một số loại nông sản hàng hóa chủ yếu của ngành nông nghiệp tăng khá so với các năm trước. Do đó, doanh thu trên đơn vị diện tích tăng cao, đã khuyến khích nông dân tập trung vào công tác chăm sóc, thâm canh, chuyển dịch sang hướng sản xuất nông sản có chất lượng, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trên cơ sở ứng dụng các tiến bộ trong sản xuất nông nghiệp.
TS. PHẠM S
Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và PNTN tỉnh Lâm Đồng