Nghe dư luận phong thanh họa sĩ Phạm Mùi sắp làm triển lãm đúng dịp kỷ niệm 35 năm ngày hoàn toàn giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2010), tôi tìm đến nhà ông trên đường Mai Hắc Đế, Đà Lạt để được mục sở thị và tìm hiểu thêm một số thông tin liên quan. Đến nơi thấy ông đang tất bật sửa sang nhà cửa, lắp đặt thêm hệ thống chiếu sáng, bài trí các bức tranh theo từng chủ đề… Họa sĩ Phạm Mùi cho biết, lần triển lãm này chỉ trưng bày những tác phẩm tiêu biểu của ông từ năm 1966 đến nay, dưới nhan đề “Những Năm Tháng Không Thể Nào Quên”.
Người ta từng biết đến Phạm Mùi ở nhiều phương diện: là họa sĩ vẽ chân dung khá thành công. Chân dung họa sĩ Lưu Công Nhân của ông đã được giải chính thức và giải nhất công chúng bình chọn trong cuộc thi quốc tế vẽ chân dung danh nhân văn hóa do Tập đoàn Eden Group và Hội An tổ chức năm 2006; đồng thời Phạm Mùi cũng là người viết nhiều kịch bản phim truyện, kịch nói, thậm chí cả cải lương. Riêng năm 1993, đã có 5 bộ phim do ông viết kịch bản được công chiếu. Nghe đâu đến tháng 9 năm 2010 này, bộ phim “Đời” dài 25 tập của ông sẽ lại ra mắt công chúng yêu chuộng loại hình nghệ thuật thứ 7. Phạm Mùi cũng là họa sĩ vẽ nhiều về đề tài dân tộc Tây Nguyên (chủ yếu là phụ nữ) và từng đoạt giải cao. Chúng tôi cần sự quan tâm giúp đỡ - sơn dầu, được giải ba của Hội Mỹ thuật năm 1999, hiện đang lưu ở Bảo tàng Mỹ thuật TP. HCM. Đặc biệt trong những thành công của Phạm Mùi không thể không nhắc đến những thành công của ông trong đề tài chiến tranh cách mạng cả về bề dày lẫn đỉnh cao. Trước hết là bộ tranh kháng chiến chống Mỹ bằng màu nước trên giấy, nay ông còn lưu giữ được trên 350 bức trong tổng hơn 1000 bức đã sáng tác nhưng bị thất lạc do hoàn cảnh chiến tranh. Bộ tranh này từng được Phạm Mùi đem triển lãm phục vụ kháng chiến ở chiến khu, vùng giải phóng, kể cả trong vùng địch chiếm (những đêm du kích làm chủ)… suốt 9 năm. Và một số bức trong bộ tranh đó đã được chọn đi dự triển lãm ở Hà Nội, Paris, Nga…; từng có những nhà sưu tầm nghệ thuật trong và ngoài nước, kể cả người Mỹ hỏi mua nhưng Phạm Mùi nhất mực không bán. Đặc biệt trong bộ tranh này có bức ký họa bác sĩ Đặng Thùy Trâm đang bón cháo cho thương binh tại Bệnh viện kháng chiến Đức Phổ, Quảng Ngãi (ông là người bạn chiến đấu thân thiết của bác sĩ Đặng Thùy Trâm).
Sau năm 1975, trong hoàn cảnh mới, điều kiện mới, Phạm Mùi bắt tay vào sáng tác những tác phẩm cỡ lớn bằng sơn dầu về đề tài chiến tranh cách mạng. Năm 1985, trong cuộc triển lãm mỹ thuật toàn quốc, ông đã có bức tranh Đấu tranh đòi nợ máu đoạt giải ba (không có giải nhất) của cuộc triển lãm. Hiện Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đang lưu trữ bức tranh này. Cùng năm, Phạm Mùi có bức Nha Trang ngày giải phóng cũng dự triển lãm và được chọn là một trong năm bức in vào vựng tập của triển lãm, rồi Lá thư nhà đến đảo Trường Sa. Cả hai đang được lưu trữ tại Bảo tàng quân khu 7.
Từ đó đến nay, họa sĩ Phạm Mùi vẫn tiếp tục sáng tác về đề tài chiến tranh cách mạng như Đất nước đứng lên, giải thưởng khu vực Đông Nam Bộ năm 2005, Những năm tháng không quên I được giải nhì trong cuộc thi Lâm Đồng chào thế kỷ 21, Bảo tàng lịch sử Lâm Đồng lưu, Những năm tháng không quên II, sáng tác trong đợt đi dự trại sáng tác mỹ thuật TW tại Đà Lạt, và được Hội Mỹ thuật Việt Nam chọn lưu trong bộ sưu tầm của Hội. Ngoài ra, ông còn có những tác phẩm Hành quân, Hương rừng, Những ngày khốc liệt, Nữ chiến sĩ, Tình đồng đội… được những bộ sưu tầm trong và ngoài nước lưu trữ.
Phạm Mùi đã đăm chiêu suy tưởng, nghiệm sinh về cuộc kháng chiến của dân tộc vừa qua bằng tất cả sự sâu xa và trong sáng của một chiến sĩ-nghệ sĩ chí cốt; có tự hào và có cả âu lo, có tiếng cười xen lẫn cùng tiếng khóc. Nhưng vượt lên hết thảy là lòng kiên trung tận máu xương trước vận mệnh bi kịch của đất nước. Hiện nay họa sĩ Phạm Mùi đang sửa chữa, kiến tạo lại ngôi nhà mình ở với diện tích trên 400m2 để làm phòng tranh “Những Năm Tháng Không Thể Nào Quên”. Đây là nơi lưu trữ, và trưng bày toàn bộ những sáng tác của Phạm Mùi từ trước đến nay. Ông hy vọng mai đây phòng tranh này sẽ trở thành điểm hẹn văn hóa, là nơi gặp gỡ, giao lưu với công chúng mỹ thuật và những ai tha thiết với đề tài chiến tranh cách mạng.